Een zinvolle herbestemming is vaak de enige mogelijkheid om historische industriële gebouwen te behouden. Met de aankoop van het rijstpakhuis Saigon uit het einde van de negentiende eeuw zag bouwbedrijf Somass een aantal wensen in vervulling gaan. Niet alleen werd er een goed onderdak gezocht voor het zich ontwikkelende bouwbedrijf. Somass als restauratiebedrijf wilde zich ook manifesteren als restaurateur van grotere objecten. Bovendien zou, door de herbestemming, opnieuw een pand in de befaamde “Zaanwand” langs de Veerdijk in Wormer van de ondergang worden gered.

Het complex van de stoomrijstpellerij Hollandia aan het begin van de vorige eeuw. Van rechts naar links ziet u de panden Batavia, Saigon, Bassein, Hollandia en Java
Bron: Gemeente Archief Zaanstad

Pakhuis Saigon was onderdeel van de, in 1877 gebouwde stoomrijstpellerij “Hollandia” van Bloemendaal & Laan. Hollandia werd gebouwd naast de, in 1872 gebouwde stoomrijstpellerij “De Unie” van Wessanen & Laan. Aan de andere kant van Hollandia verrees de stoomrijstpellerij “Mercurius” van de Gebr. Laan. Rijstpellerij De Unie is tot de laatste steen afgebroken. De twee andere rijstpellerijen vormen, met alle nog bestaande pakhuizen de “Zaanwand” in Wormer.

De meeste panden in de Zaanwand zijn rond de eeuwwisseling weer gerestaureerd en worden geleidelijk aan weer op een zinvolle wijze in gebruik genomen. Dit gebruik varieert van een industriële bestemming, kantoren en werkplaatsen, ateliers voor beeldend kunstenaars, een grand café en wonen.

Het rijstpakhuis Saigon is in 1897 gebouwd door aannemer Gebr. Gorter uit Wormerveer naar een ontwerp van de Amsterdamse architecten J.P.F van Rossum en W.J. Vuyk. Het gebouw is opgetrokken in baksteen. De gevel van pakhuis Saigon bevat een aantal renaissancemotieven. Kenmerkend zijn bijvoorbeeld de horizontale banden over de gehele gevel in een afwisseling van baksteen en bergsteen, of baksteen en gekleurd steen. Boven de rechthoekige vensters en deuren zijn ontlastingsbogen gemetseld.

Karakteristiek zijn de, naar de hogere verdiepingen verjongende, gietijzeren kolommen en koppelstukken waarop stalen liggers zijn geplaatst. Over deze stalen liggers zijn grenen balken gelegd waarop de drie centimeter dikke vloer van Amerikaans grenen is aangebracht. Op veel plaatsen in het gebouw hebben deze gietijzeren kolommen en de stalen liggers nog de oorspronkelijke grijze kleur.

Het voormalige pakhuis is inmiddels ingedeeld in afzonderlijke en in afmetingen variërende sfeervolle kantoorunits en atelierruimtes. De bovenste verdieping is, naar ontwerp van de architect Han van Leeuwen voorzien van een extra tussenverdieping. Uitgangspunt was echter dat ook hier de gietijzeren kolommen goed in beeld moesten blijven. Door de tussenverdieping overal vrij te houden van de dakranden is er voldoende daglicht beschikbaar op zowel de nieuwe tussenverdieping als op de oorspronkelijke bovenste verdiepingsvloer. De centrale gang op de bovenste verdieping, en de extra tussenverdieping worden beschenen door een lichtstraat. Overdag is het buitenlicht dat deze vloeren verlicht. s'Avonds wordt een verborgen lichtinstallatie ontstoken die voor een bijzondere verlichting op deze verdieping zorgt.

Er is een grote diversiteit aan ondernemingen gevestigd in dit representatieve pand. U vindt er ondernemingen in de automatisering, advocatuur, reclame, handel etc.
Na de grondige restauratie door Somass is het pand voorzien van alle moderne comfort zoals centrale verwarming, een nieuwe elektrische installatie en een lift. Het historische karakter van het monument is echter geheel behouden gebleven.

Het rijstpakhuis Saigon is in 1986 op de provinciale monumentenlijst geplaatst.
In 2001 werd het pellerijcomplex “Hollandia”, bestaande uit pakhuis/rijstpellerij Hollandia en de vier voormalige pakhuizen Batavia, Saigon, Bassein en Java door de Rijksdienst voor de Monumentzorg aangewezen als beschermd monument.
In de omschrijving van het monument wordt o.a. het volgende opgemerkt: “Gezamelijk vormen de vijf onderdelen een representatieve gevelwand met een totale lengte van circa 135 meter. Alle gebouwen zijn opgetrokken in (bruin)rode baksteen. Het voormalige pellerijcomplex is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als zeldzaam en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een grootschalige machinale rijstpellerij uit het laatste kwart van de 19de en het eerste kwart 20ste eeuw, opgetrokken in een karakteristieke baksteenarchitectuur. Tevens heeft het complex grote situationele en ensemblewaarde vanwege de beeldbepalende ligging aan de Zaan en de historische-functionele en ruimtelijke samenhang met de naburige industriebebouwing langs de Zaan.”

Somass heeft inmiddels weer een nieuwe historische lokatie gevonden voor het eigen bedrijf, zodat het gehele pand beschikbaar is voor het vestigen van creatieve ondernemingen.