Het zal u niet ontgaan zijn; de paltrok houtzaagmolen De Gekroonde Poelenburg aan de Kalverringdijk bij de Zaanse Schans werd gerestaureerd. Het wiekenkruis lag tijdens het gehele toeristenseizoen van 2005 op de molenwerf. De molen zelf is van kleur verschoten en regelmatig liepen onze molenmakers op en rond de stelling met nieuw hout voor het beschot of het molenvierkant.

In opdracht van de eigenaar van de molen, de Vereniging de Zaansche Molen, en aan de hand van een restauratieplan van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg werd de molen opnieuw grondig onder handen genomen.
De paltrokmolen werd in 1867 in Koog aan de Zaan gebouwd onder de naam De Locomotief. In 1904 verhuisde de molen naar Zaandam om daar de verbrande molen De Poelenburg te vervangen. Daar kreeg de molen de naam van zijn, door die brand verwoeste voorganger. In 1963 werd de molen afgebroken en weer herbouwd op zijn huidige plaats. Tijdens deze herbouw is de molen ook grondig gerestaureerd.
Uitgangspunt van het door RDMZ opgestelde restauratieplan was het terugbrengen van de uiterlijke verschijning van de molen naar de toestand van voor 1963. Deze wijzigingen hebben vooral betrekking op de kleurstelling en op de detaillering van de bekleding van de romp.

Tot de verplaatsing van de molen in 1963 waren de beide zijvlakken van het molenlijf bekleed met een getrapte weeg. De stijlen en ook de kruisen zijn hiertoe ingekeept om tot een betere draging van de horizontale delen te komen. Deze wijze van bekleden is bij paltrokmolens zeer zeldzaam. In 1963 werd deze bekleding echter vervangen door een vlak beschot. Inmiddels is de getrapte weeg weer in z'n geheel hersteld waarbij weer gebruik is gemaakte van de bestaande inkepingen in de stijlen en kruisen. Ook het vlakke achterschot is in z'n geheel vervangen.
De typisch Zaanse zuinigheid was in 1963 een van de voornaamste oorzaken van de geschiedvervalsingen aan de molen. Er werd zoveel mogelijk oud materiaal hergebruikt en veel werd afgedekt met een laag goedkope teer. Bovendien was een schenking van een partij vurenhout een welkome aanvulling op het restauratie budget. Gelukkig kunnen we nu deze fouten uit het verleden weer herstellen.

Naast de in het oog springende grote reparaties werden vele kleinere, door weer en wind of door gebruik aangetaste delen vervangen. Waar mogelijk werd gekozen voor duurzamere materialen.
Belangrijk is ook de toepassing van minder giftige verfsoorten. Bovendien hebben de nieuwere verfsoorten een betere hechting en zijn duurzamer dan de oorspronkelijke verven.

Tijdens een dergelijke grootschalige restauratie kom je toch altijd weer verrassingen tegen. Niet alle delen van de molen zijn in zijn normale toestand goed toegankelijk. Zoals de nok van de molen. Van buitenaf moeilijk bereikbaar en van binnen uit niet goed zichtbaar door de dubbele dakbedekking. Tijdens de restauratie bleek dat de nokbalk ook echt aan vervanging toe was.
De beide roeden zijn, door vrijwilligers van de Zaansche Molen ontroest en behandeld. De molenmakerij heeft het gehele hekwerk vervangen.

Na diverse kleinere en ook wat grotere restauraties en reparaties aan diverse molens in de Zaanse Schans, maar ook daarbuiten, was dit de eerste grote restauratieklus voor de Molenmakerij sinds het onderdeel is geworden van het Somass bouwbedrijf. We zijn er trost op dat de Vereniging de Zaansche Molen ons nog steeds ziet als vooraanstaande vaklieden in de molenmakerij. Wij zullen dat vertrouwen niet beschamen, vanaf 2006 kunnen weer vele duizenden toeristen het zagen op de paltrokmolen De Gekroonde Poelenburg bewonderen.

Oja, die kleur! Onder de teerlagen die na de verplaatsing van de molen in 1963 zijn aangebracht was de oorspronkelijke lichtgroene kleur te zien gebleven. Een Amsterdams kleur technisch laboratorium heeft vervolgens, aan de hand van deze restanten, de specificaties voor de nieuw toe te passen verf bepaald.